Zapowiedzi

Publikacje Instytutu Grotowskiego

  • Theodoros Terzopoulos: Powrót Dionizosa
  • Dariusz Kosiński: Gry w zbawienie. Opolskie przedstawienia Jerzego Grotowskiego 1959–1960
  • Leszek Kolankiewicz: Grotowski w praniu
  • Przebudzenie duszy. Parateatr Reny Mireckiej, pod redakcją Piera Pietra Brunellego
  • „Apocalypsis cum figuris”. Fotografie Maurizia Buscarino

Polish Theatre Perspectives

  • Dariusz Kosiński: Grotowski: A Guide
  • Leszek Kolankiewicz: Dziady: Theatre of the Feast of the Dead
  • Zbigniew Majchrowski: Konrad’s Cell
Dariusz Kosiński

Gry w zbawienie. Opolskie przedstawienia Jerzego Grotowskiego 1959–1960

Książka niniejsza, zgodnie ze swoim podtytułem, poświęcona jest próbom rekonstrukcji i reinterpretacji czterech pierwszych przedstawień zrealizowanych przez Jerzego Grotowskiego w Teatrze 13 Rzędów w Opolu, którym wraz z Ludwikiem Flaszenem kierował od połowy roku 1959. Te cztery przedstawienia to kolejno: Orfeusz według dramatu Jeana Cocteau, Kain na podstawie dramatu George’a Gordona Byrona, Misterium buffo według Włodzimierza Majakowskiego i Siakuntala na podstawie dramatu Kalidasy.

(…) Ośmielę się powiedzieć, że przedstawienia omawiane w tej książce były dotychczas w mniejszym lub większym stopniu lekceważone. Interesowano się nimi i opisywano je z perspektywy czasu, ze świadomością o wiele większej wagi późniejszych dokonań Grotowskiego i jego zespołu, które w oczywisty sposób przyciemniały te „pierwociny”, spychały je na poziom pierwszych, niedoskonałych prób lub wstępnych szkiców, rozwijanych potem w dojrzalszych dziełach, którym – co oczywiste i zrozumiałe – poświęcano więcej uwagi. Ale też właśnie dzięki temu, że owe dojrzalsze dzieła są już nieźle rozpoznane, a miejsce wcześniejszych dokonań mocno ugruntowane, mogę pozwolić sobie na zmianę perspektywy i zainteresowanie się tymi „juweniliami” nie jako etapami na drodze ku teatrowi ubogiemu (czy czemukolwiek innemu), ale jako niezależnymi, odrębnymi dziełami i wydarzeniami teatralnymi. Wydają mi się tego warte nie tylko dlatego, że wyreżyserował je jeden z najwybitniejszych artystów teatru XX wieku na świecie, choć pewnie nie zająłbym się nimi, gdyby stworzył je ktoś inny niż Jerzy Grotowski. Muszę powiedzieć, że bardzo mnie kusi i wciąga taka historia teatru, która jest historią nie syntetycznych przemian i generalizowanych zjawisk, ale właśnie pojedynczych dzieł widzianych i interpretowanych w sieci historycznych powiązań.

Książki Instytutu Grotowskiego

Leszek Kolankiewicz

Dziady: Theatre of the Feast of the Dead

Few theatre books have had as much impact in their immediate field as Leszek Kolankiewicz’s Dziady: Theatre of the Feast of the Dead, after its first publication in Polish in 1999. For many, Kolankiewicz’s approach was revelatory; for others, sacrilegious. His central subject — the ‘arch-drama’ of Polish culture, Adam Mickiewicz’s dramatic poem Forefathers’ Eve (Dziady) — becomes a platform for the author to explore not only diverse stagings of Mickiewicz’s work, but also the roots of the proto-Slavic dziady feast traditionally held to celebrate the dead, various cultural phenomena connected with it, and comparative perspectives on rituals and performances from around the world.

Kolankiewicz engages tools and methods from ethnology, anthropology, religious studies, theatre and performance, and other disciplines, to examine the cultural significance of both Mickiewicz’s text and the dziady rite for Polish myth and collective remembering. He sets practices from local, Slavic traditions within a wider, international and historical context, tracing shared genealogies and characteristics across cultures and times.

Alongside and in dialogue with this analysis, the author offers extended re-readings of ‘rites of the dead’ enacted by Polish theatres, encompassing performances of Mickiewicz’s Forefathers’ Eve by Stanisław Wyspiański (1901), Kazimierz Dejmek (1967), and Jerzy Grzegorzewski (1987, 1995), as well as Jerzy Grotowski’s Apocalypsis cum figuris (1969), Tadeusz Kantor’s The Dead Class (1975), Gardzienice’s Evening Performance (1977) and Sorcery (1981), and Węgajty Theatre’s annual seasonal carolling, among others. For Kolankiewicz, dziady/Dziady has become a lens through which artists and spectators alike share a basis to respond to a series of contemporary social and political situations. In this way, Mickiewicz’s writings have evolved into a mythical text of Polish culture that continues to serve theatre- and performance-makers as a point of reference — or departure — for their own creative visions.

Polish Theatre Perspectives